Παγίδες στις σχέσεις

Γιατί μιλάμε για παγίδες; Οι ειδικοί έχουν παρατηρήσει ότι άτομα με παρόμοιες βασικές πεποιθήσεις και δομή προσωπικότητας ερμηνεύουν και αντιμετωπίζουν την πραγματικότητα με κοινό τρόπο.Δημοσίευση 7/3/2012  5:34 μμ  Έτσι, ο ψυχολόγος δρ. Jeffrey Young εισήγαγε την έννοια των σχημάτων και τη Θεραπεία Σχημάτων. Σύμφωνα με τη θεωρία της Θεραπείας Σχημάτων, τα σχήματα είναι βασικές δομές της προσωπικότητας που δημιουργούνται από τις εμπειρίες της παιδικής ηλικίας και επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας, τους άλλους και τον κόσμο. Είναι δομές που περιλαμβάνουν βιώματα, σκέψεις και συναισθήματα και διατηρούνται με το πέρασμα των χρόνων, παρά τις εμπειρίες που πιθανώς να τα αντικρούουν. Το πρόβλημα είναι ότι όταν παρατηρούμε την πραγματικότητα μέσα από αυτό το πρίσμα, συχνά την αντιλαμβανόμαστε εξαιρετικά αλλοιωμένη. Αρχικά τα σχήματα περιγράφηκαν σε 11 κατηγορίες ή αλλιώς παγίδες. Οι παγίδες αυτές δυσχεραίνουν τις σχέσεις μας, καθώς όποια σχέση και αν δημιουργήσουμε, οι παγίδες είναι παρούσες, επαναλαμβάνονται και αποτελούν το κοινό κριτήριο για να την αξιολογήσουμε. Θα μπορούσαμε με άλλα λόγια να πούμε ότι οι 11 αυτές παγίδες καλλιεργούν και διαιωνίζουν τα λάθη μας και τις δυσλειτουργικές σκέψεις μας και μας ωθούν να επαναλαμβάνουμε κάποια σταθερά πρότυπα συμπεριφοράς στις σχέσεις μας (π.χ. ζήλια, ανάγκη για επιβεβαίωση, ψεύτικη αδιαφορία, αυταρχικότητα κ.λπ.). Αν τις εντοπίσουμε, θα μπορέσουμε να κατανοήσουμε γιατί συμπεριφερόμαστε με συγκεκριμένο τρόπο στις σχέσεις μας και να κάνουμε την αρχή για να τον διορθώσουμε. Στο Vita συναντήσαμε τον αμερικανό διακεκριμένο ψυχολόγο δρ. Jeffrey Young, εμπνευστή και θεμελιωτή της Θεραπείας Σχημάτων, μίας ψυχοθεραπευτικής προσέγγισης που στοχεύει να μας βοηθήσει να αναγνωρίσουμε τις παγίδες στις οποίες πέφτουμε, να κατανοήσουμε τους λόγους και τον τρόπο με τον οποίο δημιουργήθηκαν και στη συνέχεια να καταφέρουμε να ξεφύγουμε από αυτές. Εσείς σε ποιες παγίδες πέφτετε; Το ερωτηματολόγιο Young J.E., & Klosko, J.S. (1997), «Ανακαλύπτοντας ξανά τη ζωή σας» (Γ. Σίμος, επιμέλεια έκδοσης), Αθήνα, εκδόσεις Πατάκη, έτος πρωτότυπης έκδοσης: 1993 που ακολουθεί περιλαμβάνει 22 προτάσεις, οι οποίες αντιστοιχούν σε συμπεριφορές και συναισθήματα που χαρακτηρίζουν τις διάφορες παγίδες. Βαθμολογήστε κάθε πρόταση από το 1 έως το 6, όπου: 1 = Δεν ισχύει καθόλου 2 = Δεν ισχύει σε μεγάλο βαθμό 3 = Ισχύει σε πολύ μικρό βαθμό 4 = Ισχύει σε μέτριο βαθμό 5 = Ισχύει σε μεγάλο βαθμό 6 = Ισχύει απόλυτα Βαθμολογήστε κάθε πρόταση ξεχωριστά στις 2 στήλες που ακολουθούν. Η μία βαθμολογία αναφέρεται στο κατά πόσον η συγκεκριμένη πρόταση ίσχυε στην παιδική σας ηλικία και η άλλη αναφέρεται στο κατά πόσον ισχύει στην παρούσα φάση της ζωής σας. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΠΑΙΔΙΚΗ ΗΛΙΚΙΑ ΤΩΡΑ ΠΑΓΙΔΑ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΣ ΒΑΘΜΟΣ 1. Συνηθίζω να προσκολλώμαι στους οικείους μου ανθρώπους, γιατί φοβάμαι μήπως με εγκαταλείψουν. Εγκατάλειψη 2. Ανησυχώ πολύ μήπως οι άνθρωποι που αγαπώ βρουν κάποιον άλλον που θα συμπαθήσουν περισσότερο και με εγκαταλείψουν. 3. Συνήθως προσπαθώ να ανακαλύψω τους απώτερους στόχους των ανθρώπων˙ δεν τους εμπιστεύομαι εύκολα. Δυσπιστία και κακοποίηση 4. Νιώθω πως δεν μπορώ να σταματήσω να είμαι επιφυλακτικός/ή με τους ανθρώπους, γιατί θα με πληγώσουν. 5. Ανησυχώ περισσότερο από ό,τι ο μέσος άνθρωπος για τους κινδύνους - π.χ. ότι θα αρρωστήσω ή ότι κάτι κακό θα μου συμβεί. Ευαλωτότητα 6. Ανησυχώ ότι εγώ (ή η οικογένειά μου) θα χάσουμε τα χρήματά μας και θα γίνουμε φτωχοί ή θα εξαρτιόμαστε από άλλους. 7. Δεν νιώθω πως μπορώ να τα βγάλω πέρα μόνος/η μου, γι’ αυτό χρειάζομαι άλλους ανθρώπους να με βοηθούν να τα καταφέρνω. Εξάρτηση 8. Οι γονείς μου κι εγώ έχουμε την τάση να επεμβαίνουμε στη ζωή και τα προβλήματα ο ένας του άλλου. 9. Δεν είχα ποτέ κανέναν να με φροντίσει, να μου συμπαρασταθεί ή να νοιαστεί πραγματικά για τα προβλήματά μου. Συναισθηματική στέρηση 10. Οι άλλοι δεν στάθηκαν ποτέ στο πλάι μου να καλύψουν τις συναισθηματικές μου ανάγκες για κατανόηση, υποστήριξη, καθοδήγηση και συμβουλές. 11. Νιώθω σαν να μην ανήκω πουθενά. Είμαι διαφορετικός/ή. Δεν μπορώ να προσαρμοστώ. Κοινωνικός αποκλεισμός 12. Είμαι πληκτικός/ή και βαρετός/ή. Δεν ξέρω τι να πω στις διάφορες κοινωνικές καταστάσεις. 13. Κανείς από όσους με ξέρουν δεν θα μπορούσε να με αγαπήσει αν ήξερε τον πραγματικό μου εαυτό με όλα τα ελαττώματά του. Μειονεκτικότητα 14. Ντρέπομαι για τον εαυτό μου. Είμαι ανάξιος/α της αγάπης, της προσοχής και του σεβασμού των άλλων. 15. Δεν είμαι τόσο έξυπνος/η ή ικανός/ή όσο οι περισσότεροι άνθρωποι στη δουλειά μου (ή στο σχολείο). Αποτυχία 16. Συχνά νιώθω ανεπαρκής επειδή δεν είμαι τόσο καλός/ή όσο οι άλλοι στο θέμα των ταλέντων, της εξυπνάδας και της επιτυχίας. 17. Νιώθω πως δεν έχω άλλη επιλογή από το να ενδίδω στις επιθυμίες των άλλων˙ ειδάλλως, θα μου αντεπιτεθούν ή θα με απορρίψουν κατά κάποιον τρόπο. Υποταγή 18. Μερικοί πιστεύουν πως κάνω πάρα πολλά για τους άλλους και όχι αρκετά για τον εαυτό μου. 19. Προσπαθώ να είμαι τέλειος/α. Δεν μπορώ να συμβιβαστώ με το λιγότερο καλό. Θέλω να είμαι το νούμερο ένα σε αυτό που κάνω. Ανελαστικά στάνταρ 20. Έχω τόσα πολλά να κάνω, ώστε δεν μου μένει χρόνος για να ξεκουραστώ ή να διασκεδάσω. 21. Νιώθω πως δεν θα έπρεπε να ακολουθώ τους κανόνες και τις συμβάσεις που ακολουθούν οι άλλοι άνθρωποι. Αυτονόητο δικαίωμα 22. Δεν μπορώ να επιβληθώ στον εαυτό μου, ώστε να ολοκληρώνω συνηθισμένες, βαρετές δραστηριότητες ή να ελέγχω τα συναισθήματά μου. Ερμηνεία των αποτελεσμάτωνΑφού συμπληρώσετε τις βαθμολογίες των προτάσεων του ερωτηματολογίου και στις 2 στήλες (Στην παιδική ηλικία, Τώρα), μπορείτε να προχωρήσετε στην αξιολόγηση των απαντήσεών σας χρησιμοποιώντας τον πίνακα στη διπλανή σελίδα. Οι προτάσεις του ερωτηματολογίου αντιστοιχούν ανά δύο σε μία παγίδα. Αφού συμπληρώσετε τις βαθμολογίες σας σε κάθε πρόταση, θα έχετε 4 βαθμολογίες για κάθε παγίδα (για την παιδική και την τωρινή ηλικία και για τις 2 ερωτήσεις). Στην τελευταία στήλη («Μεγαλύτερος βαθμός»), σημειώστε τη μεγαλύτερη από τις 4 αυτές βαθμολογίες για τη συγκεκριμένη παγίδα. Αν η βαθμολογία αυτή είναι μεγαλύτερη ή ίση του 4, τότε η συγκεκριμένη παγίδα είναι πιθανό να ισχύει στην περίπτωσή σας. Όσο μεγαλύτερη είναι η βαθμολογία αυτή, τόσο πιο έντονα είναι πιθανό να σας χαρακτηρίζει και να σας επηρεάζει. Γνωρίστε καλύτερα τις δικές σας παγίδες Ανακαλύψατε με τη συμπλήρωση του ερωτηματολογίου τις παγίδες στις οποίες πέφτετε όταν σκέφτεστε και αντιδράτε; Αυτό είναι μια πολύ καλή αρχή για να προσπαθήσετε να ξεφύγετε από αυτές. Ας τις δούμε αναλυτικότερα: ● Η παγίδα της εγκατάλειψης («Δεν σε αφήνω να με αφήσεις») Ο διαρκής φόβος μας είναι ότι οι αγαπημένοι μας άνθρωποι θα μας εγκαταλείψουν ή θα πεθάνουν. Έτσι, θα είμαστε καταδικασμένοι να ζήσουμε μόνοι, αλλά δεν θα μπορέσουμε να αντέξουμε τη μοναξιά. Ο φόβος, λοιπόν, μας ωθεί να «αγκιστρωνόμαστε» στους άλλους, με αποτέλεσμα να τους προκαλούμε άγχος, κάνοντάς τους να κρατάνε αποστάσεις και τελικά να μένουμε πράγματι μόνοι. ● Η παγίδα της δυσπιστίας και της κακοποίησης («Λέει ότι με αγαπά; Κάτι θέλει να κερδισει») Θεωρούμε ότι οι άλλοι θα μας πληγώσουν, θα μας προδώσουν, θα μας εκμεταλλευτούν. Έτσι, τους αποθαρρύνουμε από το να μας πλησιάσουν, τους πληγώνουμε προσπαθώντας να τους «προλάβουμε» πριν μας πληγώσουν εκείνοι ή τους βάζουμε σε δοκιμασίες. Αντιμετωπίζουμε τις σχέσεις ως πεδίο μάχης με νικητές και ηττημένους. ● Η παγίδα της συναισθηματικής στέρησης («Κανείς δεν με καταλαβαίνει») Αισθανόμαστε ότι χρειαζόμαστε περισσότερη αγάπη από όση μας προσφέρουν και ότι δεν υπάρχει κανείς που να μας καταλαβαίνει. Επίσης, δυσκολευόμαστε να αφήσουμε τους άλλους να μας αγαπήσουν. Συχνά γινόμαστε απαιτητικοί και ακόρεστοι στις σχέσεις μας, γιατί δεν μας ικανοποιούν οι εκδηλώσεις στοργής και ενδιαφέροντος των άλλων. ● Η παγίδα του κοινωνικού αποκλεισμού («Όταν μιλάω δεν με ακούνε») Νιώθουμε άγχος, αμηχανία και κατωτερότητα σε σχέση με τους άλλους. Συχνά θεωρούμε τους εαυτούς μας απωθητικούς και άσχημους και ότι μειονεκτούμε απέναντι στον σύντροφό μας. ● Η παγίδα της εξάρτησης («Δεν μπορώ να τα καταφέρω μόνος μου») Νιώθουμε ευάλωτοι και αδύναμοι όταν αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες, τις ευθύνες και τις υποχρεώσεις της ζωής, δεν εμπιστευόμαστε την κρίση μας και δυσκολευόμαστε να αναλάβουμε ευθύνες. Έτσι, έχοντας τεράστια ανάγκη να κρατήσουμε τον σύντροφό μας, κάνουμε πολλές υποχωρήσεις και συμβιβασμούς. ● Η παγίδα της ευαλωτότητας («Έρχονται δύσκολοι καιροί, αποκλείεται να τα βγάλω πέρα») Αισθανόμαστε ότι απειλούμαστε και ότι δεν θα τα καταφέρουμε. Η απειλή μπορεί να αφορά την υγεία μας, την προσωπική μας ασφάλεια (π.χ. φόβος για δυστυχήματα), την οικονομική μας κατάσταση (φόβος για χρεοκοπία και αδυναμία να συντηρηθούμε) και την απώλεια του ελέγχου (π.χ. θα τρελαθώ). ● Η παγίδα της μειονεκτικότητας («Ντρέπομαι για τον εαυτό μου») Αισθανόμαστε ότι κατά βάθος δεν αξίζουμε την αγάπη, την εκτίμηση και τον σεβασμό των άλλων, ότι αν οι άλλοι μας γνώριζαν καλύτερα θα ανακάλυπταν τα ελαττώματά μας και δεν θα μας αγαπούσαν. Όταν συγκρίνουμε τον εαυτό μας με τους άλλους, ζηλεύουμε και δεν αποδεχόμαστε την κριτική, ακόμα και αν είναι καλοπροαίρετη. Η απόρριψη ή η αποτυχία μάς απογοητεύουν υπερβολικά και μας κατακλύζει μελαγχολία. ● Η παγίδα της αποτυχίας («Δεν αξίζω τίποτε») Νιώθουμε ότι είμαστε λιγότερο ικανοί από τους άλλους να πετύχουμε στόχους, ότι είμαστε αποτυχημένοι, ότι οι συνομήλικοί μας είναι περισσότερο επιτυχημένοι, έξυπνοι και ταλαντούχοι από εμάς και ότι δεν διαθέτουμε ιδιαίτερες κλίσεις. Επίσης, συμπεριφερόμαστε σαν να μην αξίζουμε να πετύχουμε. ● Η παγίδα της υποταγής («Θα κάνω ό,τι θες για να με αγαπάς») Αφήνουμε τον σύντροφό μας να μας ελέγχει, δίνουμε προτεραιότητα στις ανάγκες του, δυσκολευόμαστε να υπερασπιστούμε τα δικαιώματά μας και αισθανόμαστε ενοχές όταν παρέχουμε κάτι στον εαυτό μας. Επιδιώκουμε με άγχος να ευχαριστήσουμε τους άλλους, να κερδίσουμε την επιδοκιμασία τους και να αποφύγουμε τις συγκρούσεις, γιατί αλλιώς θα θυμώσουν ή θα μας απορρίψουν. ● Η παγίδα των ανελαστικών στάνταρ («Πρέπει να είμαι ο καλύτερος!») Δεν μπορούμε να χαλαρώσουμε και να χαρούμε τη ζωή επειδή επιδιώκουμε να πετύχουμε ολοένα και υψηλότερους στόχους και αγωνιζόμαστε να είμαστε οι καλύτεροι σε όλα. Κρίνουμε αυστηρά τα λάθη μας και δεν είμαστε ικανοποιημένοι με τον εαυτό μας. ● Η παγίδα του αυτονόητου δικαιώματος (το κακομαθημένο παιδί) Απαιτούμε να γίνονται όλα όπως και όποτε ακριβώς τα θέλουμε. Δεν δεχόμαστε το «όχι» , δίνουμε προτεραιότητα στις ανάγκες μας και επιμένουμε να ικανοποιούν οι άλλοι τις επιθυμίες μας. Απογοητευόμαστε εύκολα και τα παρατάμε όταν συναντάμε δυσκολίες στην εκπλήρωση ενός στόχου. Έτσι, δυσκολευόμαστε να δημιουργήσουμε ισότιμες και αμοιβαίες σχέσεις. Τι μπορείτε να κάνετε Αφού ανακαλύψετε τις παγίδες που σας καταδυναστεύουν, θα πρέπει στη συνέχεια να προσπαθήσετε να τις αλλάξετε. Πρόκειται σίγουρα για μια δύσκολη διαδικασία κατά την οποία χρειάζεται να πιέσετε τον εαυτό σας -όσο περίεργο και αφύσικο κι αν σας φαίνεται- να λειτουργήσει διαφορετικά. Σίγουρα δεν μπορείτε ποτέ να απαλλαγείτε ολοκληρωτικά από τις παγίδες σας, αλλά θα καταφέρετε να τις αποδυναμώσετε, ειδικά αν -εφόσον σας καταδυναστεύουν τη ζωή- ζητήσετε τη βοήθεια κάποιου ειδικού. Μπορεί, βέβαια, να ξαναεμφανιστούν αν το ευνοήσουν οι συνθήκες, αλλά τότε θα είστε προϊδεασμένοι και έτσι καλύτερα προετοιμασμένοι. Ο στόχος είναι να κατανοήσετε τις ανάγκες σας και να εντοπίσετε τους δυσλειτουργικούς τρόπους συμπεριφοράς σας (π.χ. αποφυγή, υπερβολικός έλεγχος και επαγρύπνηση) και να χτίσετε έναν τρόπο λειτουργίας «υγιούς ενηλίκου», ο οποίος θα σας βοηθήσει να έρθετε σε επαφή με τις ανάγκες σας και να βρείτε λειτουργικούς τρόπους να τις καλύψετε.  JEFFREY YOUNG, καθηγητής Κλινικής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Columbia, διευθυντή του Cognitive Therapy Center και του Schema Therapy Institute της Νέας Υόρκης και επίτιμο πρόεδρο της International Society of Schema Therapy, - ΓΙΑΝΝΗ ΜΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ, ψυχίατρος, ψυχοθεραπευτής Γνωσιακής-Συμπεριφοριστικής Προσέγγισης και θεραπευτή Σχημάτων, πρόεδρο της Ελληνικής Εταιρείας Θεραπείας Σχημάτων, την κ. ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΑΓΓΕΛΗ, κλινική ψυχολόγος, ψυχοθεραπεύτρια Γνωσιακής-Συμπεριφοριστικής Προσέγγισης και θεραπεύτρια Σχημάτων, και την ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΣΧΗΜΑΤΩΝ (www.schematherapy.gr).  VITA

ΑΥΤΟ-ΕΚΤΙΜΗΣΗ: Ο «ΘΕΟΣ» ΠΟΥ ΕΧΟΥΜΕ ΜΕΣΑ ΜΑΣ

Δεν είναι τόσο πολύ το ποιοι είμαστε όταν γεννιόμαστε που μετρά. Άλλωστε δεν μπορούμε να κάνουμε και πολλά γι’ αυτό. Είναι το ποιοι ενθαρρυνόμαστε και μας επιτρέπεται να γίνουμε. Πάντως, όποια άκρη αυτού του δίπολου (κληρονομικότητα ή περιβάλλον) κι αν πάρουμε, η ευθύνη είναι μεγάλη.
Τη σημερινή εποχή το μεγάλωμα ενός παιδιού είναι μια μακρόπνοη και μπερδεμένη διαδικασία, όπου, ασφαλώς, οι γονείς δεν έχουν τη μοναδική ευθύνη για το αποτέλεσμα της διαδρομής αυτής. Τα παιδιά μεγαλώνουν και επηρεάζονται σημαντικότατα από ένα μακρύ κατάλογο ανθρώπων και δομών. Φίλους, δασκάλους, αθλητές, τραγουδιστές, επιστήμονες, πολιτικούς και πολιτευτές κ.α. Ωστόσο, η μαμά και ο μπαμπάς ξεχωρίζουν για την τόσο καθοριστικά καθοδηγητική τους δύναμη. Μέσω της άμεσης επαφής με το παιδί αλλά και της έμμεσης μέσω της παρέμβασής τους στα κοινωνικά δρώμενα. Έχει τονιστεί ιδιαίτερα το χρέος, η υποχρέωση της συντεταγμένης κοινωνίας προς την οικογένεια.            
Γραφές από τους κλασικούς χρόνους αναφέρονται στην έννοια «εαυτός». Ο Σωκράτης έγραψε «γνώθι σε αυτόν» και ο Αριστοτέλης για τη φύση της ψυχής. Ο James (1890) περιέγραψε τον «εαυτό» να αποτελείται από το «εγώ» ή ο εαυτός σαν γνώστης (υποκείμενο) και το «εμένα» ή ο εαυτός σαν γνωστικό αντικείμενο. Άλλοι όροι για το πώς βλέπει κάποιος τον εαυτό του είναι «αυτό-εκτίμηση», «αυτό-εμπιστοσύνη», «αυτό-ιδέα». Όλοι αυτοί οι όροι ουσιαστικά περιγράφουν την ολότητα των σκέψεων που έχει κάποιος έχοντας σαν σημείο αναφοράς τον εαυτό του σαν αντικείμενο. Ή αλλιώς, αυτό-εκτίμηση είναι η θετική ή αρνητική εκτίμηση απέναντι σε ένα ιδιαίτερο αντικείμενο που λέγεται εαυτός. Βρίσκεται, λοιπόν, η αυτό-εκτίμηση στο κέντρο της προσωπικότητας του παιδιού.
Ένα σημαντικό στοιχείο γύρω από την αυτό-εκτίμηση είναι το πώς τροφοδοτείται κάποιος από πληροφορίες προκειμένου να διαμορφώσει την αυτό-εικόνα του. Ο Cooley (1902) χρησιμοποίησε τον όρο «καθρεπτισμένος εαυτός» και υποστήριξε πως η αυτό-εκτίμηση είναι μια αντανακλαστική σύνθεση βασισμένη στο πώς κάποιος νομίζει πως τον/την βλέπουν οι άλλοι. Για τον Mead (1934) οι «σημαντικοί άλλοι» μέσα στην κοινωνική εμπειρία δίνουν τη βάση για το πώς κάποιος αξιολογεί τον εαυτό του. Όντας οι γονείς οι «σημαντικοί άλλοι» για τα παιδιά, παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της αυτό-εκτίμησης του παιδιού. Πληθώρα ερευνών κατέδειξαν πως οι γονείς, είτε σαν «μοντέλα - πρότυπα» ή «καθρέπτες ή ακόμη και σαν πηγές πρωτογενούς και δευτερογενούς επηρεασμού στην καθημερινότητα του παιδιού, είναι ικανοί να επηρεάσουν τις ιδέες, τις αντιλήψεις, τις πεποιθήσεις του παιδιού γύρω από το τι άνθρωπος είναι ή θα ήθελε να είναι.
Θα επιθυμούσα να τονίσω σε αυτό το σημείο πως καθώς το παιδί αναπτύσσεται, αντιλαμβάνεται ολοένα και περισσότερο πως η γνώμη των σημαντικών άλλων κινείται μέσα στα πλαίσια ενός κοινωνικού πρωτοκόλλου είτε αυτό είναι η οικογένεια, το σχολείο και γενικά το κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο μεγαλώνει. Κατ’ επέκταση οι γνώμες αυτές μπορεί να φαίνονται πολλές φορές άχρωμες και τυπικές που μπορεί να εμπεριέχουν σκοπιμότητα παρά ειλικρίνεια. Έτσι μπορεί να κλονιστεί η εμπιστοσύνη του παιδιού απέναντι στα πρόσωπα αυτά, με συνέπεια να δημιουργηθούν ανύπαρκτες ή αναληθείς αντιλήψεις του παιδιού γύρω από τον εαυτό του και τις ικανότητές του ή τις αδυναμίες του. Μπορούμε λοιπόν να συμπεράνουμε πως ένας εξίσου σημαντικός παράγοντας με τη γνώμη που έχουν οι σημαντικοί άλλοι για το παιδί, είναι και η γνώμη που φαντάζεται το παιδί πως έχουν οι άλλοι για την προσωπική του αξία. Γι αυτό επισημαίνουμε πως η κολακεία προς τα παιδιά, και αντιληπτή γίνεται από το παιδί και μόνο ζημιά του προκαλεί. Το παιδί πρέπει να προσλαμβάνει αγάπη αλλά και την πραγματική εικόνα του με τα δυνατά του αλλά και με τα προς βελτίωση αδύνατά του σημεία.
Πολλές φορές τόσο η γνώμη του παιδιού όσο και γνώμη των άλλων είναι στη σωστή κατεύθυνση κι έτσι η αυτό-εκτίμηση του παιδιού γίνεται αφετηρία για υγιείς προσανατολισμούς οδηγώντας σε προσωπική ευτυχία χωρίς δυσλειτουργικές αμφιβολίες.. Μερικές φορές όμως, η αυτό-εκτίμηση στηρίζεται σε αναληθή στοιχεία χωρίς αντικειμενική υπόσταση. Τότε το παιδί παραπαίει μέσα σε αβέβαιους προσανατολισμούς  που οδηγούν σε αποτυχίες και δημιουργούν δυσάρεστη ψυχική κατάσταση και διαταραχές στην προσαρμογή. Φυσικά, μεγάλο ρόλο παίζουν οι διάφορες κοινωνικές επιδράσεις και ιδιαίτερα η συστηματική αγωγή που παρέχεται από την οικογένεια, το σχολείο και την κοινωνία γενικότερα.
Ο πιο αποδοτικός σχεδιασμός ανάπτυξης της αυτό-εκτίμησης του παιδιού, με στόχο την ενδυνάμωση της προσωπικότητάς του και το υγιές ψυχολογικό μεγάλωμά του, αφορά, πρέπει να αφορά, και ν’ αναφέρεται σε τέσσερις βασικούς πυλώνες. Την κοινωνία, το κράτος, το σχολείο και την οικογένεια.
Η κοινωνία να προσφέρει στους νέους υγιείς , γεμάτες νόημα αξίες, καταδεικνύοντας ανθρωπιστικά, ειρηνικά, οικολογικά πρότυπα και προσανατολισμούς. Το κράτος να προωθεί πολιτικές τέτοιες που επιτρέπουν την αγάπη για τον άνθρωπο και τη φύση, και τα ιδανικά της ειρηνικής συμβίωσης, που να επιτρέπει στο κάθε παιδί να μπορεί ν’ αναπτύξει τις ικανότητές του και την αυτό-εκτίμησή του. 
Το σχολείο να λειτουργεί σαν χώρος καλλιέργειας της πολυδιάστατης προσωπικότητας του παιδιού. Να του διδάσκει, ουσιαστικά, τι σημαίνει συνάνθρωπος, τι σημαίνει αυτό-σεβασμός αλλά και σεβασμός προς τ’ άλλα παιδιά. Να καλλιεργεί όλες τις πτυχές της προσωπικότητας του παιδιού και όχι μόνο της στείρας γνώσης και ανταγωνισμού. Το σχολείο έχει καθήκον να βρει αυτό το κάτι στο οποίο είναι καλός το κάθε παιδί ώστε να νιώσει κι εκείνο υπερήφανο, χρήσιμο, άξιο και να δυναμώσει την αυτό-εκτίμησή του. Η δυνατή αυτό-εκτίμηση και αυτό-εικόνα θα είναι το πιο αποτελεσματικό όπλο του παιδιού εναντίον τόσων και τόσων αποπροσανατολιστικών προκλήσεων που θα συναντήσει στη ζωή του, όπως η κοινωνική αδικία, τα ναρκωτικά. Χρειάζεται το κράτος να διαμορφώνει πολιτικές-αρωγούς προς το εκπαιδευτικό έργο και την ανάπτυξη της αυτό-αξίας του κάθε παιδιού.
Η επικοινωνία, η αγάπη, η αποδοχή και κατανόηση που προσφέρει η οικογένεια, είναι πρωταρχικά στοιχεία για την ισορροπημένη ανάπτυξη της αυτό-εκτίμησης και προσωπικότητας του παιδιού. Η ανάπτυξη της αυτό-εκτίμησης, της αυτό-εμπιστοσύνης του παιδιού είναι η τέταρτη και ίσως η δυσκολότερη από τις λειτουργίες προσφοράς της οικογένειας προς τα μικρότερα μέλη της. Ένα οικογενειακό περιβάλλον πρέπει να σέβεται το παιδί. Και βεβαίως να σέβεται και τα δυνατά του σημεία αλλά να αποδέχεται και τις αδυναμίες του χωρίς άγονη κριτική, αφήνοντας έτσι το παιδί να ξεδιπλώσει τις αρετές του και να βελτιώσει τις αδυναμίες του. Έτσι η οικογένεια θα διαμορφώσει ένα άτομο ευτυχισμένο. Δυνατό, που θα εμπιστεύεται τον εαυτό του. Που θα έχει φωνή. Που θα μπορεί να λέει και ένα δυνατό όχι στις προκλήσεις.
Διαφαίνεται λοιπόν, πως η αυτό-εκτίμηση, η εμπιστοσύνη που έχει ένα παιδί για τον εαυτό του, είναι ένας παράγοντας κλειδί για την υγιή και πετυχημένη ατομική και κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού. Και ισορροπημένη ανάπτυξη της προσωπικότητας σημαίνει προσωπική ευτυχία και υγεία. Σημαίνει επιτυχές ξεπέρασμα των προκλήσεων και δυσκολιών. Σημαίνει καλύτερη κοινωνία..            
Προσοχή! Πριν ξεκινήσουμε να εφαρμόζουμε «επιφώτιση» στα παιδιά μας, καλό είναι να τη χρησιμοποιήσουμε πρώτα για τον εαυτό μας. Τα πράγματα δεν είναι τόσο εύκολα. Είναι ο γονέας που πρέπει πρώτος να κάνει πολλές φορές σημαντικές υπερβάσεις. Άλλωστε πως θα δώσουμε κάτι στα παιδιά μας αν δεν πάρουμε πρώτα εμείς τη «γλύκα»; Γιατί;
Γιατί αγαπητέ γονέα, δεν βλέπουμε τα πράγματα όπως είναι. Βλέπουμε τα πράγματα όπως είμαστε! Αυτή ακριβώς είναι η Δύναμη που κρύβουμε μέσα μας!      ipse.gr

Η Ψυχολογία της Ευτυχίας: Τα πράγματα είναι όπως ακριβώς θα έπρεπε να είναι !

Ζούμε σε μια εποχή με την ψευδαίσθηση ότι μπορούμε να έχουμε ολες τις απαντήσεις για όλα τα προβλήματα μονομιάς! Είτε αυτά αφορούν στον χώρο των προσωπικών μας σχέσεων, στην οικονομία, στην ψυχολογία, στην επιστήμη.

Σε έναν κόσμο που δεν μας έχει συνηθήσει σε στερήσεις και ελλείψεις. Ζητάμε από την καθημερινότητά μας άμεσα αποτελέσματα και γρήγορη ικανοποίηση.

Θέλουμε απαντήσεις πιο γρήγορα, χωρίς να εξετάζουμε εάν είμαστε έτοιμοι να τις πάρουμε...! Όταν πεινάμε, παραγγέλνουμε delivery και ό,τι φαγητό θέλουμε έρχετε στο χώρο μας. Μέσα από το διαδίκτυο, δεν χρειάζεται ούτε καν να παμε στο βιβλιοπωλείο για να παραγγείλουμε το βιβλίο που μας αρέσει ! Δεν χρειάζεται να μετακινηθούμε για βρούμε σπίτι όταν θέλουμε να αγοράσουμε: μπαίνουμε στο internet και εκεί είναι όλα τα σπίτια στη διάθεσή μας προς πώληση.

Από την άλλη, συνεχώς έχουμε την αίσθηση ότι τα πράγματα στην προσωπική, και την κοινωνική μας ζωή δεν είναι όπως έπρεπε να είναι για να είμαστε ευτυχισμένοι. Πάντα σκεφτόμαστε ότι θα μπορούσε να είναι η σχέση μας με τον σύντροφο μας καλύτερη, το πορτοφόλι μας πιο γεμάτο, τα παιδιά μας καλύτεροι μαθητές, ο μπαμπάς μας να μας είχε φερθεί καλύτερα όταν είμασταν μικροί, ο αδερφός μας να νοιαζόταν περισσότερο για μας, οι φίλοι μας να ήταν πιο στοργικοί απέναντί μας, κ.ο.κ.

Μοιάζει να μην ξέρουμε να ζούμε με τα πράγματα έτσι όπως είναι, να ζούμε σε μια κατάσταση έτσι όπως αυτή είναι. Νιώθουμε πως πρέπει να την αλλάξουμε, να την βελτιώσουμε, έχουμε την αίσθηση ότι τα πράγματα δεν θα είναι εντάξει εάν τα αφήσουμε στην ησυχία τους. Νομίζουμε ότι υπάρχει κάποιο «λάθος» σ’αυτό που δεν συμβαίνει αρκετά σύντομα, ή που δεν λειτουργεί με τον τρόπο που πιστεύουμε εμείς ότι θα έπρεπε να λειτουργούσε. Θεωρούμε δηλαδή την υπόθεσή μας αυτή ως σωστή, και σ’αυτήν μας την κρίση βασίζουμε την ευτυχία μας! Στην πραγματικότητα, μ’αυτόν τον τρόπο, υφαίνουμε την προσωπική μας δυστυχία... Είναι δυνατόν όμως η ανυπομονησία και η συνεχής επικριτική διάθεση να μας δώσει κάτι καλό;

Ένα κλειδί για την ευτυχία είναι η υπομονή. Κι αυτή κατακτάται με την πεποίθηση –που στην πορεία γίνεται γνώση- ότι όλα θα πάνε καλά, με την πίστη ότι υπάρχει ένα σχέδιο, που πολύ συχνά δεν συμβαδίζει με το σχέδιο που έχουμε σφηνωμένο στο κεφάλι μας ως το «σωστό σχέδιο». Δυστυχώς, αυτό εύκολα το ξεχνάμε, κι έτσι πολλοί από μας προσπαθούμε εναγωνίως να ελέγξουμε καταστάσεις για να λειτουργήσουν έτσι όπως «θα έπρεπε» να λειτουργήσουν, στον «τέλειο» χρόνο, με τον «ιδανικό» τρόπο!...

Ο νους θα επιδιώκει πάντα να αλλάζει τα πράγματα, εμείς απ’την άλλη χρειάζεται συνεχώς να επιεβαιώνουμε τον εαυτό μας ότι τα πράγματα εξελίσσονται έτσι ακριβώς όπως πρέπει να εξελιχθούν. Ο νους θέλει να πιστεύει ότι η αλλαγή των συνθηκών θα μας δώσει γαλήνη και ηρεμία. Ο νους θα επιμείνει ότι πρέπει να κάνουμε κάτι για να βελτιώσουμε τα πράγματα.

Η αλήθεια όμως είναι ότι δεν πρόκειται να μας δοθεί οποιαδήποτε εμπειρία ζωής παρά μόνο όταν θα είμαστε έτοιμοι γι’αυτήν, όταν θα βρούμε μέσα μας την εμπιστοσύνη, και θα αποκτήσουμε την αντίληψη ότι τα πράγματα κυλάνε έτσι όπως θα έπρεπε να κυλήσουν, στο δικό τους χρόνο, με τον δικό τους τρόπο. Τότε μόνο μπορούμε να χαλαρώσουμε και να απολαύσουμε τη ζωή μας. Στην πραγματικότητα, όλοι μας είμαστε ικανοί να χαλαρώσουμε με τις συνθήκες αυτές που υπάρχουν τώρα στη ζωή μας, γνωρίζοντας οτι η βαθιά υπομονή και αυτο-αποδοχή θα μας δώσει την γαλήνη και την ψυχο-σωματική ίαση που ζητάμε.

http://aftognosia.gr

ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ !

Όταν παρατηρεί ότι η διάθεσή του αλλάζει ή χειροτερεύει, να ρώτα τον εαυτό του: Τι περνάει απ' το μυαλό μου αυτή τη στιγμή; Η σκέψη του μπορεί να είναι μια αντίδραση σε κάτι που συνέβη πολύ πρόσφατα, ίσως μέσα στην τελευταία ώρα ή τα τελευταία λεπτά, ή μπορεί να είναι μια ανάμνηση ενός προηγούμενου γεγονότος. Μπορεί ακόμη να εγείρεται σαν μια αναπαράσταση ή εικόνα στο μυαλό του. Είναι σημαντικό να καταλάβει τα ακόλουθα σχετικά με τις καταθλιπτικές του σκέψεις:

1) Οι αρνητικές σκέψεις τείνουν να είναι αυτόματες. Στην πραγματικότητα δεν εμφανίζονται σε μια βάση αιτίας και λογικής, απλώς φαίνεται να συμβαίνουν.

Αυτές οι σκέψεις βασίζονται στη χαμηλή αυτοεκτίμηση που έχουν οι καταθλιπτικοί μάλλον παρά στην πραγματικότητα.

2) Οι σκέψεις είναι παράλογες και δεν υπηρετούν κάποιο χρήσιμο σκοπό. Σε κάνουν να αισθάνεσαι χειρότερα και σε εμποδίζουν να πετύχεις αυτό που πραγματικά θέλεις στη ζωή σου. Εάν σκεφτείς προσεκτικά, πιθανόν θα βρεις ότι έχεις καταλήξει σ' ένα συμπέρασμα που δεν είναι στην πραγματικότητα σωστό.

3) Αν και οι σκέψεις αυτές είναι παράλογες, πιθανώς φαίνονται εξαιρετικά αληθοφανείς τη στιγμή που τις έχεις.Συνήθως γίνονται αποδεκτές ως λογικές και σωστές, όπως ακριβώς και μια ρεαλιστική σκέψη, για παράδειγμα "Το τηλέφωνο χτυπάει. Πρέπει να απαντήσω"

4) Όσο περισσότερο πιστεύει αυτές τις αρνητικές σκέψεις (δηλαδή, όσο πιο άκριτα τις αποδέχεται), τόσο χειρότερα αισθάνεται. Εάν αφήσει τον εαυτό του να γίνει αιχμάλωτος αυτών των σκέψεων θα διαπιστώσει ότι ερμηνεύει τα πάντα με έναν αρνητικό τρόπο. Θα τείνει όλο και πιο πολύ να παραιτείται, μέχρις ότου όλα αρχίσουν να φαίνονται μάταια. Αλλά το να παραιτείται είναι επιζήμιο, επειδή οι άνθρωποι με κατάθλιψη συχνά ερμηνεύουν το γεγονός ότι έχουν παραιτηθεί σαν ένα ακόμη σημάδι κατωτερότητας και αποτυχίας.

http://psixologikosfaros.blogspot.com