Mate: τσάι ή καφές;

Από: Ελένη Στεφάνου
Το mate είναι ένα καφεινούχο ρόφημα που ετοιμάζεται αφήνοντας ξεραμένα φύλλα του φυτού Yerba mate σε ζεστό νερό. Το mate έχει χαρακτηριστική, ώριμη γεύση, μεταξύ γλυκού και πικρού όπως αυτή του μαύρου ή του πράσινου τσαγιού. Είναι το εθνικό ποτό της Ουρουγουάης και της Αργεντινής και κοινωνικό έθιμο στην Παραγουάη και σε μερικά σημεία της Χιλής, της Βραζιλίας, της ανατολικής Βολιβίας, του Λίβανου και της Συρίας. Είναι άξιος αντικαταστάτης του καφέ λόγο της υψηλής περιεκτικότητας σε καφεΐνη (ματεΐνη). Οι λαοί Guarani και Quechua της Λατινικής Αμερικής πίνουν αυτό το εκχύλισμα από τους προ-Κολομβιανούς χρόνους. Λέγεται πως οι Guarani άρχισαν να πίνουν mate στην περιοχή που τώρα περιλαμβάνει την Παραγουάη, τη Νότια Βραζιλία και τη Βορειανατολική Αργεντινή και έχουν ένα μύθο που λέει πως η θεά του Φεγγαριού και η θεά των Σύννεφων ήρθαν στη γη μια μέρα και βρέθηκαν μπροστά σε ένα Yaguaretι (είδος τζάγκουαρ) το οποίο τους επιτέθηκε. Ένας ηλικιωμένος άνδρας τις έσωσε και για να τον ευχαριστήσουν οι θεές του χάρισαν ένα νέο είδος φυτού, το οποίο ονόμασε «ποτό της φιλίας». Τα πλεονεκτήματα στην συνολική υγεία και ευεξία του ανθρώπινου οργανισμού από το mate είναι πραγματικά ατελείωτες. Είναι ιδιαίτερα διεγερτικό καθώς περιέχει καφείνη, είναι λιγότερο δυνατό όμως από τον καφέ και πιο «μαλακό» για το στομάχι. Επίσης έχει υψηλή περιεκτικότητα σε βιταμίνη C, μαγνήσιο, ασβέστιο και σίδηρο. Περιέχει 24 βιταμίνες, ανόργανα άλατα και 15 αμινοξέα.To mate βοηθά το ανοσοποιητικό σύστημα, καθαρίζει και αποτοξινώνει το αίμα, τονώνει το νευρικό σύστημα, μειώνει την υψηλή πίεση αίματος και τη χοληστερόλη, καθυστερεί τη γήρανση, καταπολεμά την κούραση, αυξάνει το λίμπιντο, και μειώνει την αίσθηση της εξασθένισης. Επίσης είναι γνωστό για την ιδιότητα που έχει να «κόβει» την όρεξη, και τελευταία περιέχετε σε πολλά μίγματα διαιτητικών ροφημάτων. Παραδοσιακά το mate σερβίρεται με ένα μεταλλικό καλαμάκι μέσα από μία νεροκολοκύθα και πίνεται σε φιλικές ή οικογενειακές συγκεντρώσεις. Το καλαμάκι αυτό λέγεται bombilla στα ισπανικά, bomba στα πορτογαλικά, masassa στα αραβικά και είναι ασημένιο. Η νεροκολοκύθα είναι γνωστή ως mate ή guampa, ενώ στη Βραζιλια ονομάζεται cuia. Ακόμα και αν πίνουν το νερό τους μέσα από μοντέρνα θερμός το συγκεκριμένο ρόφημα το πίνουν παραδοσιακά μέσα από mate ή cuias. Παραδοσιακά το mate σερβίρεται με ένα μεταλλικό καλαμάκι μέσα από μία αποξηραμένη νεροκολοκύθα σε φιλικές ή οικογενειακές συγκεντρώσεις. Το καλαμάκι αυτό λέγεται bombilla στα ισπανικά, bomba στα πορτογαλικά, masassa στα αραβικά και είναι ασημένιο. Ο οικοδεσπότης (στα ισπανικά cebador) γεμίζει την νεροκολοκύθα και πίνει όλο το mate για να βεβαιωθεί πως είναι εξαιρετικής ποιότητας. Ο cebador ξαναγεμίζει τη νεροκολοκύθα και τη δίνει στον επόμενο ο οποίος την παίρνει και το πίνει όλο χωρίς να ευχαριστήσει τον cebador. Η τελετή συνεχίζεται μέχρι το μάτε να γίνει «lavado» δηλαδή μέχρι να συμπληρωθούν 10 γεμίσματα της νεροκολοκύθας. Η νεροκολοκύθα είναι γνωστή ως mate ή guampa, ενώ στη Βραζιλια ονομάζεται cuia. Οι λάτρεις του Mate ακόμα και αν πίνουν το νερό τους μέσα από μοντέρνα θερμός το συγκεκριμένο ρόφημα το πίνουν παραδοσιακά μέσα από mate ή cuias. Το ρόφημα έχει έντονη γεύση, και θυμίζει μίγμα πράσινου τσαγιού και καφέ. Μερικοί προσθέτουν ζάχαρη ή μέλι και το μετατρέπουν σε mate dolce (γλυκό mate), ενώ κάποιοι άλλοι το προτιμούν mate amargo ( σκέτο mate ). Είναι σωστό να υπάρχουν δύο νεροκολοκύθες για το σερβίρισμα του mate. Μία για το σκέτο και μία για το γλυκό ώστε να μην επηρεάζεται η γεύση του ροφήματος από τη νεροκολοκύθα ειδικά τη φυσική. Αν θέλουμε να φτιάξουμε μόνοι μας χρησιμοποιούμε μια κουταλιά για κάθε φλιτζάνι. Είναι πολύ σημαντικό να χρησιμοποιήσουμε ζεστό νερό για το ρόφημα σας αντί βρασμένο νερό. Γεμίζουμε λοιπόν μια κανάτα με  ζεστό νερό και αφήνουμε τα ξερά φυλλαράκια να μουλιάσουν για 5-6 λεπτά. Αν το αφήσουμε περισσότερο θα ελευθερωθούν περισσότερες τανίνες και το ρόφημα μας  πιο έντονο σε γεύση και πιο χαλαρωτικό. Σερβίρεται και κρύο.
Φωτογραφίες Άρθρου: http://www.fooddaily.gr